Volatilite
Bir varlığın fiyatının ne kadar dalgalandığını gösteren oynaklık ölçüsü.
Volatilite (oynaklık), bir finansal varlığın ya da piyasanın fiyatının belirli bir zaman aralığında ne kadar dalgalandığını gösteren ölçüdür. Kısaca fiyatın ne kadar hareketli ve değişken olduğunu anlatır.
En yaygın ölçüm yöntemi, fiyatın ya da getirilerin ortalamadan ne kadar saptığını gösteren standart sapmadır. Fiyat kısa sürede büyük ve sık değişiyorsa volatilite yüksek, fiyat görece durağansa düşüktür.
Volatilite genellikle riskle birlikte anılır. Yüksek volatilite, fiyatın hem hızla yükselebileceği hem de hızla düşebileceği anlamına gelir; bu belirsizlik kısa vadeli işlem yapanlar için fırsat doğurabilir, ama zarar riskini de aynı oranda büyütür.
Bu yönüyle volatilite, bir yatırımın ne kadar sakin ya da sarsıntılı olduğunu anlamayı sağlar. Pozisyon büyüklüğü belirleme, risk yönetimi ve opsiyon fiyatlaması gibi konularda temel bir girdidir; çünkü aynı beklenen getiriye sahip iki varlıktan daha az oynak olanı genellikle daha az riskli kabul edilir.
Örnek
İki hisse düşün. A hissesi bir ay boyunca 98–102 TL arasında, küçük adımlarla hareket ediyor. B hissesi aynı ay içinde 70 TL’ye düşüp 130 TL’ye çıkıyor, sonra tekrar 90 TL’ye iniyor. İkisi de ayı 100 TL civarında kapatsa bile, B’nin volatilitesi çok daha yüksektir. Bu, B’de kısa vadede hem daha büyük kazanç hem daha büyük kayıp ihtimali olduğu anlamına gelir. Aynı beklenen sonuca sahip iki varlıktan daha az oynak olanı (A) genellikle daha az riskli kabul edilir.
İlgili Kavramlar
- Aşırı Alım / Aşırı Satım Fiyatın kısa sürede çok yükselip 'aşırı alınmış', ya da çok düşüp 'aşırı satılmış' kabul edildiği durumlar.
- Ayı Piyasası (Bear Market) Fiyatların uzun süreli düşüş eğiliminde olduğu, karamsarlığın hakim olduğu piyasa.
- Boğa Piyasası (Bull Market) Fiyatların uzun süreli yükseliş eğiliminde olduğu, iyimserliğin hakim olduğu piyasa.
- Devre Kesici Ani ve sert fiyat hareketlerinde işlemleri geçici olarak durdurup piyasayı sakinleştiren güvenlik mekanizması.
- Hareketli Ortalama Fiyatın belirli bir dönemdeki ortalamasını sürekli güncelleyerek gürültüyü yumuşatan ve trendi görünür kılan gösterge.
- Opsiyon Greek'leri Bir opsiyonun fiyatının; dayanak varlık, zaman, volatilite ve faiz gibi etkenlere duyarlılığını ölçen katsayılar (Delta, Gamma, Theta, Vega, Rho).
- Opsiyon Sahibine, bir varlığı belirli fiyattan alma (call) ya da satma (put) HAKKI veren ama yükümlülük getirmeyen türev sözleşme.
- Örtülü Volatilite Piyasanın, bir opsiyonun fiyatına yansıttığı, dayanak varlığın gelecekteki oynaklığına dair beklenti.
İlgili Araçlar
- Portföy Riski (2 Varlık) İki varlıklı portföyün beklenen getirisini, volatilitesini ve çeşitlendirme faydasını hesaplar. Sharpe oranı da gösterilir.
- Pozisyon Boyutu Hesaplama (Kelly Kriteri) Kelly Kriteri (f* = W − (1−W)/R) ile risk bazlı pozisyon boyutu hesaplar. Hesap büyüklüğü, kazanma olasılığı, kazanç/kayıp oranı ve stop noktasına göre gerçekçi lot/adet önerir.