Aşırı Alım / Aşırı Satım
Fiyatın kısa sürede çok yükselip 'aşırı alınmış', ya da çok düşüp 'aşırı satılmış' kabul edildiği durumlar.
Aşırı alım ve aşırı satım, bir varlığın fiyatının kısa sürede çok hızlı yükselip “aşırı alınmış” (overbought) ya da çok hızlı düşüp “aşırı satılmış” (oversold) hâle geldiği durumları anlatır. Fikir şudur: fiyat bir yöne çok keskin ve çok hızlı hareket ettiğinde, bu tempo sürdürülebilir olmayabilir ve bir düzeltme (geri çekilme ya da tepki yükselişi) gelme ihtimali artar.
Bu durumları ölçmek için momentum tabanlı göstergeler (osilatörler) kullanılır; bunlar fiyatın son hareketinin ne kadar “gerilmiş” olduğunu bir aralık içinde gösterir. Aşırı alım bölgesi “yükseliş fazla hızlı oldu, bir soluklanma gelebilir”, aşırı satım bölgesi “düşüş fazla sertti, bir tepki gelebilir” diye yorumlanır. Ama kritik uyarı: aşırı alım “hemen düşecek” demek değildir — güçlü bir trendde fiyat uzun süre aşırı alım bölgesinde kalıp yükselmeye devam edebilir. Bu yüzden bu kavramlar birer garanti değil, dikkat işaretidir.
Örnek
Bir hisse iki haftada hiç düzeltme yapmadan %40 yükseliyor. Momentum göstergesi “aşırı alım” bölgesine giriyor. Bu, “yükseliş çok hızlı oldu, kısa vadede bir geri çekilme ya da soluklanma gelebilir” diye yorumlanır. Ama bu bir satış sinyali garantisi değildir: eğer trend çok güçlüyse, hisse aşırı alımda kalmaya devam edip daha da yükselebilir. Aynı şekilde sert bir düşüşten sonra “aşırı satım”, bir tepki yükselişi ihtimaline işaret eder ama dibi gördüğünü garanti etmez. Bunlar ihtimal okur, kesinlik satmaz.