Devre Kesici
Ani ve sert fiyat hareketlerinde işlemleri geçici olarak durdurup piyasayı sakinleştiren güvenlik mekanizması.
Devre kesici (circuit breaker), bir varlığın ya da piyasanın fiyatında ani ve sert bir hareket yaşandığında, sürekli işlemleri geçici olarak durduran bir güvenlik mekanizmasıdır. Amacı, panik anlarında fiyatın kontrolsüz biçimde savrulmasını engellemek, yatırımcılara “durup düşünme” fırsatı vermek ve piyasayı sakinleştirmektir.
Devre kesici tetiklendiğinde, sürekli işlem durur ve belirli bir süre boyunca yeniden emir toplama aşamasına geçilir; bu süre sonunda tek fiyattan işlemler yeniden başlar. Böylece sert bir düşüş ya da yükseliş anında, herkesin kafası dağınıkken oluşan aşırı fiyatlar yerine, emirlerin toplanıp dengeli bir fiyat oluşması hedeflenir. Devre kesicinin hangi eşiklerde tetikleneceği, ne kadar süreceği gibi teknik ayrıntılar piyasaya ve piyasa yapısına göre farklılık gösterir ve zaman zaman güncellenir; güncel değerler için Borsa İstanbul’un resmî düzenlemeleri esastır.
Örnek
Bir hissede kötü bir haberle birlikte yoğun satış başlıyor ve fiyat çok kısa sürede sert biçimde düşmeye başlıyor. Belirli bir eşiği aştığında devre kesici devreye giriyor: o hissede sürekli işlem duruyor, bir süre sadece emir toplanıyor. Bu ara sayesinde, paniğin en yoğun anındaki savruk fiyatlar yerine, emirlerin sakince toplanıp daha dengeli bir fiyat oluşması amaçlanıyor. Sonra işlemler normale dönüyor. Devre kesici, piyasanın “sigortası” gibidir.