Borsa
Menkul kıymetlerin düzenli, denetimli ve şeffaf biçimde alınıp satıldığı organize pazar.
Borsa, hisse senedi, tahvil gibi menkul kıymetlerin düzenli, denetimli ve şeffaf bir biçimde alınıp satıldığı organize pazardır. Temel işlevi, parasını değerlendirmek isteyen yatırımcılar ile kaynağa ihtiyaç duyan şirketleri bir araya getirmektir. Bir şirket büyümek için sermaye ararken, borsa üzerinden hisselerini halka açarak bu kaynağı bulabilir; yatırımcı da o hisseyi alarak şirkete ortak olur.
Borsanın en önemli özelliği, alım satımın belirli kurallar ve bir denetim otoritesi gözetiminde yapılmasıdır. Bu, fiyatların şeffaf oluşmasını ve tarafların haklarının korunmasını sağlar. Türkiye’nin organize borsası Borsa İstanbul’dur (BIST); pay senetleri, borçlanma araçları ve türev ürünler burada işlem görür. Fiyatlar, alıcı ve satıcıların emirlerinin eşleşmesiyle sürekli olarak oluşur.
Örnek
Bir şirketin hissesini almak istediğinde, tanıdığın birini bulup pazarlık etmezsin; bir aracı kurum üzerinden borsaya emir iletirsin. O anda binlerce alıcı ve satıcının emri aynı sistemde buluşur ve senin alış emrin, uygun bir satış emriyle eşleştiğinde işlem gerçekleşir. Bu merkezi ve kurallı yapı sayesinde, karşı tarafı hiç tanımadan, güvenli ve şeffaf biçimde işlem yapabilirsin.
İlgili Kavramlar
- Devre Kesici Ani ve sert fiyat hareketlerinde işlemleri geçici olarak durdurup piyasayı sakinleştiren güvenlik mekanizması.
- Endeks Seçilmiş bir grup varlığın topluca fiyat hareketini ölçen gösterge (ör. BIST 100).
- Halka Arz (IPO) Bir şirketin paylarını ilk kez halka açarak borsada işlem görmeye başlaması (IPO).
- MKK ve Takasbank Menkul kıymetlerin kaydını tutan (MKK) ve işlemlerin takasını/güvenliğini sağlayan (Takasbank) kurumlar.
- Seans Yapısı Borsa gününün açılış, sürekli işlem ve kapanış gibi aşamalara bölünmüş yapısı.
- Takas (T+2) Bir borsa işleminin nakit ve kıymet transferiyle kesinleşmesi; pay piyasasında genellikle işlemi izleyen ikinci iş günü (T+2).
- Tezgâh Üstü Piyasa (OTC) İşlemlerin merkezi bir borsa yerine taraflar arasında doğrudan yapıldığı piyasa (OTC).