Tezgâh Üstü Piyasa (OTC)
İşlemlerin merkezi bir borsa yerine taraflar arasında doğrudan yapıldığı piyasa (OTC).
Tezgâh üstü piyasa (İngilizce “over-the-counter”, kısaca OTC), işlemlerin merkezi bir borsa çatısı altında değil, tarafların (genellikle aracı kurumlar ve bankalar) kendi aralarında doğrudan pazarlıkla gerçekleştirdiği piyasadır. Borsada herkes aynı emir defterini görür ve fiyat merkezî olarak oluşurken, tezgâh üstünde fiyat ve koşullar iki taraf arasında belirlenir.
Bu yapının esnekliği vardır: standart olmayan, özel koşullu ürünler tezgâh üstünde işlem görebilir. Ancak merkezî bir borsanın sağladığı şeffaflık ve standart güvenceler daha zayıf olduğu için, karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirmeme ihtimali olan karşı taraf riski daha belirgindir. Döviz piyasasının büyük kısmı, birçok tahvil ve türev ürün tezgâh üstünde işlem görür.
Örnek
İki banka, ileri bir tarihte belirli bir kurdan döviz alışverişi yapmak için kendi aralarında anlaşır. Bu işlem herhangi bir borsada listelenmez; şartları (tutar, vade, kur) tamamen iki tarafın anlaşmasına özeldir. Bu esneklik işlerine gelir, ama borsadaki gibi merkezî bir garanti olmadığı için her iki taraf da diğerinin sözünü tutacağına güvenmek zorundadır.
İlgili Kavramlar
- Borsa Menkul kıymetlerin düzenli, denetimli ve şeffaf biçimde alınıp satıldığı organize pazar.
- Forward Sözleşmesi Vadeli işleme benzeyen ama borsada değil, taraflar arasında özel olarak yapılan (tezgah üstü) ileri tarihli alım-satım sözleşmesi.
- Spread (Alış-Satış Farkı) Bir varlığın alış (bid) ve satış (ask) fiyatı arasındaki fark.
- Swap İki tarafın belirli bir süre boyunca nakit akışlarını (ör. faiz ya da döviz ödemelerini) karşılıklı olarak takas ettiği türev sözleşme.