Spread (Alış-Satış Farkı)
Bir varlığın alış (bid) ve satış (ask) fiyatı arasındaki fark.
Spread (alış-satış farkı, makas), bir varlık için piyasadaki en iyi alış fiyatı (bid) ile en iyi satış fiyatı (ask) arasındaki farktır. Bir varlığı almak isteyen daha yüksek olan satış fiyatını öder, satmak isteyen ise daha düşük olan alış fiyatını alır; aradaki bu boşluk spread’dir.
Spread, komisyonların yanında işlemin gizli bir maliyetidir. Bir varlığı alıp hemen geri satsan bile, spread kadar bir farkla işe başlarsın. Bu yüzden özellikle sık işlem yapanlar için spread’in dar olması önemlidir.
Aynı zamanda spread, likiditenin bir göstergesidir. Çok sayıda alıcı ve satıcısı olan likit varlıklarda spread dar; işlem hacmi düşük varlıklarda ise geniş olur. Volatilitenin arttığı belirsiz dönemlerde de spread genişleyebilir.
Örneğin bir hissenin alış fiyatı 100 TL, satış fiyatı 102 TL ise, aradaki 2 TL o hissenin spread’idir.
Örnek
Bir hisse için ekranda en iyi alış fiyatı (bid) 100 TL, en iyi satış fiyatı (ask) 100,50 TL görünüyor; spread 0,50 TL’dir. Bu hisseyi hemen alıp hemen geri satmak isteseydin, 100,50’den alır ve 100’den satardın — daha ilk anda 0,50 TL’lik bir farkla (spread) zarara başlardın. Çok işlem gören likit bir hissede bu fark birkaç kuruş kalırken, az işlem gören bir hissede birkaç TL’ye çıkabilir; işte bu genişlik, o varlığın ne kadar likit olduğunun bir göstergesidir.
İlgili Kavramlar
- Emir Defteri Bir varlık için bekleyen tüm alış ve satış emirlerinin fiyat ve zaman önceliğine göre sıralandığı liste.
- İşlem Hacmi Belirli bir sürede el değiştiren toplam pay/kontrat miktarı; ilginin ve likiditenin göstergesi.
- Likidite Riski Bir varlığı istenen zamanda, makul bir fiyata nakde çevirememe riski.
- Likidite Bir varlığın değer kaybetmeden hızlıca nakde çevrilebilme derecesi.
- Piyasa Derinliği Cari fiyata yakın seviyelerde bekleyen alım-satım emirlerinin miktarı; likiditenin derinliği.
- Piyasa Emri Bir varlığı o anki en iyi piyasa fiyatından hemen almak/satmak için verilen emir.
- Tezgâh Üstü Piyasa (OTC) İşlemlerin merkezi bir borsa yerine taraflar arasında doğrudan yapıldığı piyasa (OTC).