Swap

Swap, iki tarafın belirli bir süre boyunca birbirleriyle nakit akışlarını (ödemelerini) karşılıklı olarak değiştirdiği (takas ettiği) türev sözleşmedir. “Swap” zaten İngilizce’de “takas” demektir. Fikir şudur: iki tarafın farklı türde yükümlülükleri ya da ihtiyaçları vardır ve bunları değiş tokuş ederek her ikisi de kendi işine daha uygun bir yapıya kavuşur.

En yaygın iki türü vardır. Faiz swapı: bir taraf değişken faizli bir borcun ödemelerini, diğer taraf sabit faizli bir borcun ödemelerini üstlenir; böylece biri değişken faiz riskinden sabit faize, diğeri tersine geçer. Döviz swapı: iki taraf farklı para birimlerindeki ödemeleri (ana para ve/veya faiz) belirli bir süre boyunca takas eder; kur ya da farklı para birimlerinde finansman ihtiyacını yönetmek için kullanılır. Swaplar genellikle bankalar ve büyük kurumlar arasında, tezgah üstünde (OTC) yapılan, tarafların ihtiyacına göre özelleştirilmiş sözleşmelerdir. Temel amaç çoğu zaman risk yönetimidir: faiz ya da kur riskini, tarafların birbirine daha uygun gelen yapılarla değiştirmesi.

Örnek

İki şirket düşün. A şirketinin değişken faizli bir kredisi var ama faizlerin yükselmesinden korkuyor; ödemelerini sabitlemek istiyor. B şirketinin sabit faizli bir kredisi var ama faizlerin düşeceğini düşünüyor; değişkene geçmek istiyor. Bir faiz swapıyla anlaşıyorlar: A, B’nin sabit faiz ödemelerini üstleniyor; B, A’nın değişken faiz ödemelerini üstleniyor. Böylece A artık sabit faiz ödüyormuş gibi oluyor (riskten korundu), B ise değişken faize geçmiş oluyor (beklentisine uygun). Krediler yerinde kalıyor, ama ödeme akışları takas edilerek her iki taraf da istediği yapıya kavuşuyor.