Risk-Getiri İlişkisi
Daha yüksek getiri beklentisinin genellikle daha yüksek risk almayı gerektirmesi ilkesi.
Risk-getiri ilişkisi (risk-return tradeoff), finansal piyasaların en temel ilkelerinden biridir: daha yüksek getiri beklentisi, genellikle daha yüksek risk almayı gerektirir. Düşük riskli varlıklar düşük ama görece güvenli getiri sunarken, yüksek getiri potansiyeli taşıyan varlıklar daha fazla belirsizlik ve kayıp riski barındırır.
Burada kritik bir ayrım var: bu ilke “yüksek risk = yüksek getiri” garantisi değildir. Doğrusu şudur ki, daha yüksek bir getiri beklentisi için daha yüksek riske katlanmak gerekir. Riski üstlenmek ödülü garanti etmez; yüksek riskli bir yatırım pekâlâ büyük zarar da ettirebilir. Risk, olası getirinin bedelidir, getirinin kendisi değil.
Bu yüzden her yatırım kararı aslında bir risk-getiri tercihidir. “Ne kadar getiri istiyorum?” sorusu, ayrılmaz biçimde “bunun için ne kadar riske katlanabilirim?” sorusuyla birliktedir. Sağlıklı yatırım, getiriyi tek başına değil, alınan riske göre değerlendirmektir.
Örnek
Paranı üç yere koyabilirsin: kısa vadeli bir devlet tahvili (düşük ama görece güvenli getiri), köklü büyük bir şirketin hissesi (orta getiri, orta dalgalanma) ya da yeni kurulmuş küçük bir şirketin hissesi (yüksek kazanç ihtimali, ama batma riski de yüksek). Üçüncüsü en yüksek getiriyi vaat eder, ama bu bir garanti değil, sadece bir olasılıktır — pekâlâ paranın tamamını da kaybettirebilir. Daha yüksek getiri beklentisi için daha fazla belirsizliğe katlanmak gerekir; ödülün kendisi asla garanti değildir.
İlgili Kavramlar
- Çeşitlendirme Riski farklı varlıklara yayarak portföyün toplam riskini azaltma yöntemi.
- Fırsat Maliyeti Bir seçeneği tercih ederken vazgeçilen en iyi alternatifin getirisi.
- Kaldıraç (Leverage) Yatırımcının kendi sermayesinin katlarıyla, daha büyük pozisyon açmasını sağlayan mekanizma.
- Maksimum Düşüş Bir yatırımın bir zirveden bir dibe kadar yaşadığı en büyük yüzdesel değer kaybı.
- Paranın Zaman Değeri Bugünkü bir paranın, gelecekteki aynı miktar paradan daha değerli olması ilkesi.
- Sharpe Oranı Bir yatırımın aldığı risk başına ne kadar (risksiz getirinin üzerinde) getiri ürettiğini ölçen oran.
- Sortino Oranı Sharpe oranının, sadece aşağı yönlü (zarar) dalgalanmayı risk sayan geliştirilmiş versiyonu.
- Tahvil ve Bono Devlet ya da şirketlerin borçlanmak için çıkardığı sabit getirili menkul kıymetler; tahvil ile bono arasındaki temel fark vadedir.
İlgili Araçlar
- Portföy Riski (2 Varlık) İki varlıklı portföyün beklenen getirisini, volatilitesini ve çeşitlendirme faydasını hesaplar. Sharpe oranı da gösterilir.
- Pozisyon Boyutu Hesaplama (Kelly Kriteri) Kelly Kriteri (f* = W − (1−W)/R) ile risk bazlı pozisyon boyutu hesaplar. Hesap büyüklüğü, kazanma olasılığı, kazanç/kayıp oranı ve stop noktasına göre gerçekçi lot/adet önerir.
- Yıllıklandırılmış Getiri Belirli bir dönemde elde edilen getiriyi yıllık bileşik orana çevirir. Farklı dönemlerdeki getirileri karşılaştırmak için standarttır.
- Zarar Telafisi Hesabı Belirli bir yüzde zarardan başa dönmek için gereken kazanç yüzdesini hesaplar. Kayıp ve kazanç asimetrisini eğri üzerinde gösterir.