Sortino Oranı

Sortino Oranı, Sharpe oranının önemli bir eleştirisini gidermek için geliştirilmiş bir risk-ayarlı performans ölçütüdür. Frank Sortino tarafından önerilen oranın çıkış noktası şudur: Sharpe oranı, getirilerin hem yukarı hem aşağı yöndeki tüm dalgalanmasını “risk” sayıp cezalandırır. Ama gerçekte yatırımcı yukarı yöndeki dalgalanmadan (beklenenden yüksek getiriden) şikâyet etmez; asıl korkulan aşağı yöndeki dalgalanma, yani zarardır.

Sortino oranı tam da bunu düzeltir: paydada, tüm oynaklık yerine yalnızca “aşağı yönlü sapmayı” (belirli bir hedefin ya da risksiz getirinin altına düşen getirilerin oynaklığını) kullanır. Formülü: Sortino = (Portföyün getirisi − Hedef/risksiz getiri) / Aşağı yönlü standart sapma. Böylece bir yatırımın ara sıra yaptığı büyük pozitif sıçramalar “risk” gibi cezalandırılmaz; sadece gerçekten canını yakan düşüşler hesaba katılır. Bu nedenle Sortino oranı, özellikle getirisi asimetrik (bazen büyük kazançlar veren) stratejileri değerlendirirken Sharpe’a göre daha adil bir resim çizebilir. Genellikle aynı yatırım için Sortino oranı, Sharpe oranından daha yüksek çıkar; çünkü payda daha küçüktür.

Örnek

Bir fon çoğu ay istikrarlı, küçük getiriler veriyor, ama arada bir çok yüksek pozitif getiri sıçraması yapıyor. Sharpe oranına göre bu pozitif sıçramalar “oynaklık” sayılıp fonun skorunu düşürür — sanki iyi bir şey kötüymüş gibi. Sortino oranı ise bu pozitif sıçramaları görmezden gelir; sadece fonun zarar ettiği ayların oynaklığına bakar. Eğer fonun düşüşleri az ve sığsa, Sortino oranı yüksek çıkar ve fonun “asıl riskini” (yani kayıp riskini) daha doğru yansıtır. Yatırımcı için önemli olan “ne kadar zıpladığı” değil, “ne kadar battığı” olduğundan, Sortino bu açıdan daha anlamlı bir ölçüt olabilir.

Farklı Görüşler ve Eleştiriler

Sortino oranı, Sharpe’ın “yukarı ve aşağı oynaklığı eşit cezalandırma” sorununu çözse de, kendi sınırları vardır ve Sharpe’ın bazı zaaflarını paylaşır. Birincisi, “aşağı yönlü sapma”yı hesaplamak için yine bir dağılım varsayımına ve yeterli veriye ihtiyaç duyar; özellikle zarar eden dönem sayısı azsa, aşağı yönlü sapma güvenilmez biçimde hesaplanabilir. İkincisi, Sharpe gibi Sortino da esas olarak geçmiş veriye dayanır ve nadir, aşırı “kuyruk” olaylarını (henüz gerçekleşmemiş büyük çöküşleri) tam olarak yakalayamaz — geçmişte düşüş az olduğu için yüksek Sortino veren bir strateji, gelecekteki bir felakete karşı yine de kırılgan olabilir.

Üçüncüsü, “hedef getiri” (hangi seviyenin altı “zarar” sayılacak) seçimi özneldir ve sonucu etkiler. Genel sonuç şudur: Sortino, Sharpe’a göre bir iyileştirmedir ve özellikle asimetrik getirili stratejilerde daha adildir; ama o da tek başına yeterli değildir, diğer ölçütler ve getiri dağılımının bütünüyle birlikte değerlendirilmelidir. Hiçbir tek sayı, riskin tamamını özetleyemez.