Sharpe Oranı

Sharpe Oranı, bir yatırımın ya da portföyün aldığı risk başına ne kadar getiri ürettiğini ölçen, en yaygın kullanılan risk-ayarlı performans ölçütüdür. William Sharpe tarafından geliştirilen oranın mantığı basittir: yüksek getiri tek başına iyi değildir; önemli olan, o getiriyi ne kadar risk (dalgalanma) alarak elde ettiğindir. İki yatırım aynı getiriyi veriyorsa, daha az dalgalanarak verenin performansı daha “kaliteli”dir.

Formülü şöyledir: Sharpe Oranı = (Portföyün getirisi − Risksiz getiri) / Getirilerin standart sapması. Pay kısmı, risksiz bir varlığın üzerine ne kadar “fazladan” getiri elde edildiğini; payda ise bu getirinin ne kadar oynak (riskli) olduğunu gösterir. Sharpe oranı ne kadar yüksekse, alınan her birim risk için o kadar çok fazla getiri elde edilmiş demektir. Bu yüzden farklı yatırımları ya da fon yöneticilerini “sadece kazanç” değil, “riske göre kazanç” temelinde karşılaştırmak için kullanılır.

Örnek

İki fon düşün. A fonu yılda %20 getiri sağlamış ama çok oynak (yüksek standart sapma); B fonu %14 getiri sağlamış ama çok daha istikrarlı. Sadece getiriye bakınca A daha iyi görünür. Ama risksiz getiri %10 varsayarsak: A’nın fazla getirisi %10 ama yüksek oynaklığa bölününce Sharpe’ı düşük çıkabilir; B’nin fazla getirisi %4 ama düşük oynaklığa bölününce Sharpe’ı daha yüksek çıkabilir. Bu durumda B, “riske göre” daha kaliteli performans göstermiştir. Sharpe oranı, kağıt üstündeki getirinin ardındaki riski görünür kılar.

Farklı Görüşler ve Eleştiriler

Sharpe Oranı çok yaygın kullanılsa da, önemli ve ciddiye alınması gereken zaafları vardır. En temel eleştiri, oranın getirilerin “normal dağıldığını” varsaymasıdır: gerçekte finansal getiriler “kalın kuyrukludur” (fat tails), yani aşırı olayların (çöküşlerin) normal dağılımın öngördüğünden çok daha sık gerçekleştiği bilinir. Sharpe, bu nadir ama yıkıcı riskleri düşük oynaklığın arkasına gizleyebilir. Nassim Taleb ve başkaları, Sharpe oranının özellikle “kuyruk riski satan” stratejileri (örneğin sürekli düşük prim toplayıp ender bir felakette her şeyi kaybeden opsiyon satıcılarını) haksız yere parlak gösterdiğini vurgular: böyle bir strateji yıllarca yüksek Sharpe üretip, tek bir aşırı olayda tüm geçmişini silebilir.

İkinci eleştiri, oynaklığı bir bütün olarak “risk” saymasıdır: Sharpe, yukarı yöndeki dalgalanmayı (ki yatırımcı bundan mutludur) ile aşağı yöndeki dalgalanmayı aynı şekilde cezalandırır — oysa asıl korkulan sadece düşüştür. Üçüncüsü, dinamik olarak risk kaydırılarak “manipüle edilebilir” olması ve tek başına yüksek bir Sharpe’ın gelecekteki iyi performansı garanti etmemesidir. Bu yüzden Sharpe oranı yararlı ama tek başına yeterli değildir; getiri dağılımının şekli (çarpıklık, basıklık) ve diğer ölçütlerle birlikte okunmalıdır.