Fırsat Maliyeti
Bir seçeneği tercih ederken vazgeçilen en iyi alternatifin getirisi.
Fırsat maliyeti (opportunity cost), bir seçeneği tercih ettiğinde vazgeçtiğin en iyi alternatifin sana sağlayabileceği faydadır. Ekonomide her seçim, aynı zamanda bir “vazgeçiş”tir; fırsat maliyeti, bu vazgeçilenin değeridir.
Kaynaklar sınırlı olduğu için, bir parayı, zamanı ya da emeği bir yere ayırdığında, onu başka bir yerde kullanamazsın. Örneğin paranı bir yatırıma koyarsan, aynı parayı başka bir yatırıma koyamazsın; ikinci yatırımın sağlayacağı getiri, birincisini seçmenin fırsat maliyetidir. Önemli olan nokta şudur: fırsat maliyeti, cebinden çıkan gerçek bir harcama değil, “kaçırılan” bir kazançtır — bu yüzden çoğu zaman gözden kaçar.
Fırsat maliyeti, sağlıklı finansal düşünmenin temelidir. Bir yatırımı yalnızca “kâr etti mi?” diye değil, “en iyi alternatife göre nasıl performans gösterdi?” diye değerlendirmek gerekir. %10 kazandıran bir yatırım, aynı risk düzeyinde %20 kazandırabilecek bir alternatif varken aslında bir fırsat maliyeti doğurmuştur.
Örnek
100.000 TL’n var ve iki seçeneğin: A yatırımı yıllık %15, B yatırımı yıllık %20 getiri sunuyor (varsayalım riskleri benzer). A’yı seçersen bir yıl sonra 115.000 TL’n olur. Ama B’yi seçseydin 120.000 TL’n olacaktı. A’yı seçmenin fırsat maliyeti, vazgeçtiğin bu 5.000 TL’lik fazladan kazançtır. A yine de “kâr” ettirir, ama en iyi alternatife göre 5.000 TL geride kalmıştır — işte fırsat maliyeti tam olarak budur.