Öz Kaynak Kârlılığı (ROE)

Öz kaynak kârlılığı (İngilizce “return on equity”, kısaca ROE), bir şirketin ortaklarının koyduğu sermayeyle ne kadar verimli kâr ürettiğini ölçer. Formülü basittir: ROE = Net Kâr / Öz Kaynaklar. Yani şirket, ortaklara ait her bir liralık öz kaynakla ne kadar net kâr üretmiş, onu gösterir. Yüksek ROE, şirketin sermayesini verimli kullandığına işaret eder.

ROE, şirketleri “kârlılık kalitesi” açısından karşılaştırmanın güçlü bir yoludur: iki şirket aynı kârı ediyor olabilir, ama biri bunu çok daha az sermayeyle yapıyorsa daha verimlidir. Ancak dikkat: yüksek ROE bazen yüksek borçtan da kaynaklanabilir (borçla büyütülen kâr, öz kaynağa oranla ROE’yi şişirebilir), o yüzden borçlulukla birlikte okunmalıdır. Ayrıca “iyi” bir ROE seviyesi sektöre ve ekonomik koşullara göre değişir; mutlak bir eşik yoktur. Bir çarpan asla tek başına değil, bütünle birlikte değerlendirilir.

Örnek

İki şirket de yılda 20 milyon TL net kâr ediyor. A şirketinin öz kaynağı 100 milyon TL → ROE = %20. B şirketinin öz kaynağı 200 milyon TL → ROE = %10. Aynı kârı ediyorlar ama A, bunu B’nin yarısı kadar sermayeyle başarıyor; yani ortakların parasını daha verimli çalıştırıyor. Bu açıdan A daha kaliteli görünür. Ama A bu yüksek ROE’ye çok borçlanarak ulaştıysa, işin içinde ek risk var demektir — o yüzden ROE’yi borçlulukla birlikte okumak gerekir.