PD/DD Oranı (Piyasa/Defter)

PD/DD (Piyasa Değeri / Defter Değeri), bir şirketin borsadaki piyasa değerinin, bilançosundaki öz kaynak (defter) değerine oranıdır. Kabaca, “piyasa bu şirketin öz kaynağına, muhasebede yazan değerin kaç katını ödüyor?” sorusunu yanıtlar. PD/DD = 1 ise piyasa şirketi tam defter değerine fiyatlıyor; 1’in üstündeyse defter değerinin üstünde (piyasa şirketin gelecekte değer üreteceğini bekliyor), altındaysa defter değerinin altında fiyatlanıyor demektir.

Düşük PD/DD bazen “ucuz” olarak yorumlanır, ama tek başına yanıltıcıdır: piyasa bir şirketi defter değerinin altına fiyatlıyorsa, bunun bir sebebi olabilir (zarar beklentisi, sorunlu varlıklar). F/K gibi, PD/DD de yalnızca benzer şirketler ve aynı sektör içinde kıyaslandığında anlamlıdır; sektörden sektöre “normal” seviye çok değişir. Tek bir çarpana bakıp karar vermek değil, resmin bütününe bakmak gerekir.

PD/DD Oranı Kaç Olmalı?

PD/DD için geçerli olan tek bir “ideal sayı” yoktur; oranı tek başına değil, her zaman sektör ve benzer şirketlerle kıyaslayarak okumak gerekir. Aynı oran bir sektörde ucuz, başka bir sektörde pahalı sayılabilir: bankacılık ve sanayi gibi varlık ağırlıklı sektörlerde PD/DD tarihsel olarak düşükken, markaya ve fikri mülkiyete dayanan teknoloji şirketlerinde çok daha yüksektir.

• PD/DD < 1: Piyasa, şirketi defter değerinin altına fiyatlıyor demektir. Bu bazen gerçekten “ucuz” bir fırsattır; ama çoğu zaman bir uyarıdır — piyasa gelecekte zarar, sorunlu varlıklar ya da değer kaybı bekliyor olabilir.
• PD/DD > 1: Piyasa, şirkete defter değerinin üstünde bir değer biçiyor; genellikle yüksek kârlılık ve büyüme beklentisinin işaretidir, ama aşırı iyimserlikle balon fiyatlamaya da dönüşebilir.

En yaygın tuzak değer tuzağıdır (value trap): düşük PD/DD’ye bakıp “ucuz” diye alınan bir hisse, altında yatan yapısal sorunlar yüzünden uzun süre ucuz kalabilir, hatta daha da ucuzlayabilir. Bu yüzden PD/DD’yi tek başına değil; kârlılık (öz kaynak kârlılığı), borç düzeyi ve sektör ortalamasıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

Örnek

Bir bankanın öz kaynağı (defter değeri) hisse başına 20 TL, borsada ise 30 TL’den işlem görüyor. PD/DD = 30 / 20 = 1,5. Yani piyasa, bu bankanın öz kaynağına defterde yazanın 1,5 katını ödüyor — gelecekte değer üreteceğine dair bir beklenti var. Başka bir banka defter değerinin altında, PD/DD = 0,7 ile işlem görüyorsa, “ucuz” gibi görünür ama piyasa belki o bankanın sorunlu kredilerinden endişe ediyordur. Bu yüzden PD/DD’yi ancak aynı sektördeki benzerleriyle karşılaştırarak okumak gerekir.