Açığa Satış

Açığa satış (short selling), sahip olunmayan bir varlığın, fiyatının düşeceği beklentisiyle ödünç alınıp satılması işlemidir. Amaç, yüksek fiyattan satıp fiyat düştükten sonra daha ucuza geri alarak varlığı sahibine iade etmek ve aradaki farkı kazanç olarak elde etmektir.

İşleyişi şöyledir: yatırımcı bir varlığı (örneğin bir hisseyi) ödünç alır, piyasada satar ve karşılığında nakit elde eder. Fiyat düştüğünde aynı varlığı daha ucuza geri satın alır, ödünç aldığı yere iade eder; satış fiyatı ile geri alış fiyatı arasındaki fark onun kârı olur. Fiyat beklenenin aksine yükselirse zarar eder.

Açığa satış esas olarak bir yöntemdir: fiyat düşüşünden kazanç sağlamayı hedefleyen kısa pozisyonu, sahip olmadığın varlıklar üzerinde kurmanın yoludur. Bu yönüyle, “düşüşe oynamak” olarak bilinen kısa pozisyonun en yaygın uygulama biçimidir.

Taşıdığı risk yüksektir: bir varlığı geri almak zorunda olduğun için, fiyat sınırsız yükselebileceğinden zararın da teorik olarak sınırsız olabilir. Bu, açığa satışı yapısal olarak riskli kılan temel özelliktir.

Örnek

Bir hissenin 100 TL’den düşeceğini düşünüyorsun ama elinde yok. Bir aracıdan 10 hisse ödünç alıp piyasada 100 TL’den satıyorsun; kasanda 1.000 TL var. Fiyat 80 TL’ye düşünce 10 hisseyi 800 TL’ye geri alıp ödünç aldığın yere iade ediyorsun; aradaki 200 TL senin kârın. Ama fiyat 130 TL’ye çıksaydı, geri almak 1.300 TL’ye mal olur ve 300 TL zarar ederdin. Sahip olmadığın bir şeyi satıp sonra geri almak zorunda olmak, açığa satışın hem mantığı hem de riskidir.