Zarar Durdur (Stop) Emri
Fiyat belirli bir seviyeye ulaşınca tetiklenen, genellikle zararı sınırlamak için kullanılan koşullu emir.
Zarar durdur emri (stop / stop-loss), fiyat önceden belirlenen bir seviyeye ulaştığında otomatik olarak devreye giren koşullu bir emir türüdür. En yaygın kullanımı, bir pozisyonda zararı belirli bir noktada durdurmaktır.
Yatırımcı bir tetikleme (stop) fiyatı belirler. Fiyat o seviyeye ulaşana kadar emir pasif bekler; ulaştığında aktifleşir ve genellikle bir piyasa emrine dönüşerek o anki fiyattan işleme geçer. Limit emrine dönüşen bir varyasyonu da vardır; buna stop-limit denir.
Örneğin 100 TL’den aldığın bir hissede zararını sınırlamak istiyorsan, 90 TL’ye bir zarar durdur satış emri koyabilirsin; fiyat 90 TL’ye düştüğünde hisse otomatik olarak satışa çıkar.
Bu emir, piyasayı sürekli izleyemediğin durumlarda risk yönetimini otomatikleştirir. Yine de dikkat edilmesi gereken bir nokta var: emir tetiklenip piyasa emrine dönüştüğünde, hızlı düşen veya likiditesi düşük piyasalarda işlem, belirlediğin stop fiyatından daha kötü bir seviyede gerçekleşebilir.
Örnek
Bir hisseyi 100 TL’den aldın ve en fazla %10 zararı göze alıyorsun. 90 TL’ye bir zarar durdur satış emri koyarsın. Fiyat 90 TL’ye düşerse emir tetiklenir, piyasa emrine dönüşür ve hisse o anki fiyattan satılır — böylece sen ekranda olmasan bile zararın belirli bir noktada durdurulur. Dikkat: çok hızlı düşen bir piyasada emir tetiklendiğinde işlem 90 TL’den değil, örneğin 88 TL’den gerçekleşebilir; stop seviyesi bir tetikleyicidir, kesin satış fiyatı garantisi değil.
İlgili Kavramlar
- Kayıptan Kaçınma Kaybın acısını, aynı büyüklükteki kazancın sevincinden daha güçlü hissetme eğilimi ve bunun yol açtığı yanlış kararlar.
- Limit Emri Belirlenen fiyattan veya daha iyisinden işlem yapmayı sağlayan, fiyat kontrolü veren emir.
- Piyasa Emri Bir varlığı o anki en iyi piyasa fiyatından hemen almak/satmak için verilen emir.
- Yatırım Disiplini Duygusal dürtüler yerine önceden belirlenmiş bir plana bağlı kalarak karar verme pratiği.
İlgili Araçlar
- Pozisyon Boyutu Hesaplama (Kelly Kriteri) Kelly Kriteri (f* = W − (1−W)/R) ile risk bazlı pozisyon boyutu hesaplar. Hesap büyüklüğü, kazanma olasılığı, kazanç/kayıp oranı ve stop noktasına göre gerçekçi lot/adet önerir.
- Zarar Telafisi Hesabı Belirli bir yüzde zarardan başa dönmek için gereken kazanç yüzdesini hesaplar. Kayıp ve kazanç asimetrisini eğri üzerinde gösterir.