Bedelli Sermaye Artırımı
Şirketin ortaklardan nakit karşılığı yeni pay çıkararak sermaye topladığı artırım; TERP ile teorik fiyat oluşur.
Bedelli sermaye artırımı, bir şirketin yeni paylar çıkararak ortaklarından nakit karşılığı taze sermaye topladığı işlemdir. “Bedelli” olması, ortakların yeni paylar için para ödemesi gerektiği anlamına gelir. Şirket bu yolla, borçlanmadan, öz kaynak niteliğinde bir finansman sağlar.
Yeni paylar piyasaya eklendiği için, mevcut ortakların şirketteki payı “sulanma” (dilüsyon) riskiyle karşılaşır; yani hiçbir şey yapmazlarsa ortaklık oranları düşer. Bunu önlemek için mevcut ortaklara, yeni payları öncelikli olarak alma hakkı (rüçhan hakkı) tanınır. Artırım sonrasında, yeni pay sayısı arttığı için hisse fiyatı matematiksel olarak “bölünür” ve teorik bir yeni fiyata ulaşır. Bu teorik fiyata TERP (bölünme sonrası teorik fiyat) denir ve şu formülle hesaplanır:
TERP = (P_eski + P_rüçhan × R) / (1 + R)
Burada P_eski bölünme öncesi fiyat, P_rüçhan yeni payların alınacağı fiyat (genellikle nominal değere yakın), R ise bedelli artırım oranıdır.
Örnek
Bir hissenin fiyatı 60 TL. Şirket %100 bedelli sermaye artırımı yapıyor (R = 1) ve yeni paylar nominal değer olan 1 TL’den veriliyor. TERP = (60 + 1 × 1) / (1 + 1) = 61 / 2 = 30,50 TL. Yani artırım sonrası hisse teorik olarak 60 TL’den 30,50 TL’ye “bölünür” — ama rüçhan hakkını kullanıp yeni payları ucuza aldığında, toplam servetin değişmez. Rüçhanını kullanmazsan, payın sulanır ve görece kaybedersin. Fiyatın düşmesi bir “değer kaybı” değil, pay sayısının artmasının matematiksel sonucudur.
İlgili Kavramlar
- Bedelsiz Sermaye Artırımı Şirketin iç kaynaklarını sermayeye ekleyerek ortaklara bedelsiz pay dağıtması; ortak para ödemez.
- Hisse Senedi Bir şirketin sermayesindeki ortaklık payını temsil eden menkul kıymet.
- Nominal Değer (İtibari Değer) Bir pay senedinin üzerinde yazılı, sermayeyi temsil eden itibari değer (piyasa fiyatından farklıdır).
- Rüçhan Hakkı Bedelli sermaye artırımında mevcut ortaklara tanınan, yeni payları öncelikli alma ve süresi içinde aracı kurum üzerinden kullanma hakkı.