Faiz

Faiz, paranın belirli bir süre boyunca kullanılmasının bedelidir. Birine borç verdiğinde, paranı bir süre kullanamamanın ve geri alamama riskinin karşılığında bir getiri beklersin; işte bu getiri faizdir. Aynı ilişkinin diğer ucunda, borç alan taraf için faiz bir maliyettir. Faiz genellikle yıllık bir yüzdeyle ifade edilir (örneğin %40); bu oran, ana paranın bir yılda ne kadar artacağını gösterir.

Faiz iki temel biçimde işler. Basit faizde getiri yalnızca ana para üzerinden hesaplanır. Bileşik faizde ise her dönem kazanılan faiz ana paraya eklenir ve bir sonraki dönemin faizi bu büyümüş tutar üzerinden işler; bu yüzden bileşik faiz zamanla katlanarak büyür. Faiz aynı zamanda paranın zaman değerinin de temelidir: bugünkü 100 TL, faiz nedeniyle bir yıl sonraki 100 TL’den daha değerlidir. Tahvil ve bono gibi borçlanma araçlarının getirisini belirleyen ana unsur da faizdir.

Örnek

Bankaya %40 yıllık faizle 1.000 TL yatırdın. Basit faizle bir yıl sonra 400 TL faiz kazanır, 1.400 TL’ye ulaşırsın. Faiz aylık olarak bileşik işliyorsa, her ay kazandığın faiz de faiz getirmeye başlar; yıl sonunda elindeki tutar 1.400 TL’nin biraz üzerine, yaklaşık 1.480 TL’ye çıkar. Süre uzadıkça bileşik faizin yarattığı bu fark çok daha belirgin hale gelir.